Aktualności

W dniach 18–19 września 2026 r. na Wydziale Nauk Farmaceutycznych w Sosnowcu odbyło się IV Sympozjum Polskiego Towarzystwa Farmacji Klinicznej, którego tegoroczne hasło przewodnie brzmiało: „Mój zespół farmacji klinicznej – optymalizacja farmakoterapii poprzez współpracę interprofesjonalną”.

W wydarzeniu uczestniczyła liczna reprezentacja Zespołu Farmacji Klinicznej i Szpitalnej Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach: dr n. farm. Anna Michalewska, dr n. farm. Arkadiusz Gruchlik, dr n. farm. Magdalena Jurczyk, mgr farm. Karolina Kosowska oraz mgr farm. Monika Malczewska.

Od lewej: dr n. farm. Magdalena Jurczyk, dr n farm. Anna Michalewska, mgr farm . Karolina Kosowska, mgr farm. Monika Malczewska, dr n farm. Arkadiusz Gruchlik.

Sympozjum było wyjątkową okazją do spotkania farmaceutów z różnych ośrodków w Polsce, którzy na co dzień z ogromnym zaangażowaniem rozwijają usługi farmacji klinicznej w swoich szpitalach. Dwa intensywne dni wypełniły wykłady, dyskusje, prezentacje doświadczeń zespołów farmacji klinicznej oraz praktyczne warsztaty poświęcone różnorodnym obszarom współczesnej farmakoterapii. Szczególne miejsce w programie zajmowały zagadnienia dotyczące tworzenia i funkcjonowania zespołów farmacji klinicznej, współpracy interprofesjonalnej oraz coraz szerszego włączania farmaceuty w bezpośrednią opiekę nad pacjentem.

Aktywny udział w części warsztatowej miała również mgr farm. Karolina Kosowska, która wspólnie z mgr piel. Elżbietą Wiatrowską poprowadziła warsztat „Najpierw relacja, potem rekomendacja – duet farmaceuta-pielęgniarka w chirurgicznej rzeczywistości”. Spotkanie poświęcone było budowaniu partnerskiej współpracy farmaceuty klinicznego z personelem pielęgniarskim oraz praktycznym aspektom włączania farmaceuty w pracę zespołu oddziału chirurgicznego.

Był to dla naszego Zespołu niezwykle inspirujący czas wspólnej nauki, rozmów i wymiany doświadczeń z osobami, które aktywnie tworzą i rozwijają farmację kliniczną w polskich szpitalach. Możliwość poznania rozwiązań wdrażanych w innych ośrodkach, dyskusji o codziennych wyzwaniach oraz dzielenia się własnymi doświadczeniami stanowi cenne źródło nowych pomysłów i motywacji do dalszego rozwijania działalności klinicznej, dydaktycznej i naukowej.

Cieszymy się, że mogliśmy być częścią wydarzenia, które pokazuje, jak dynamicznie rozwija się farmacja kliniczna w Polsce oraz jak ważną rolę w poprawie bezpieczeństwa i jakości farmakoterapii odgrywa współpraca farmaceuty z lekarzami, pielęgniarkami i pozostałymi członkami zespołu terapeutycznego.

Dziękujemy Organizatorom oraz wszystkim Uczestnikom za inspirujące spotkania, wartościowe dyskusje i wspaniałą atmosferę. Do zobaczenia podczas kolejnych wydarzeń!

Podczas IV Sympozjum Polskiego Towarzystwa Farmacji Klinicznej odbył się warsztat „Najpierw relacja, potem rekomendacja”, poświęcony praktycznym aspektom współpracy farmaceuty klinicznego z interdyscyplinarnym zespołem terapeutycznym.
Warsztat poprowadziły mgr farm. Karolina Kosowska z Zakładu Farmacji Klinicznej i Szpitalnej i farmaceutka kliniczna w Samodzielnym Publicznym Szpitalu Klinicznym im. Andrzeja Mielęckiego Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach oraz mgr piel. Elżbieta Wiatrowska, opowiadając o wzajemnej współpracy na Oddziale Chirurgii Ogolnej, Naczyniowej i Transplantacyjnej SPSK-M w Katowicach. Uczestnicy pracowali nad przypadkiem pacjenta oddziału chirurgicznego, analizując dokumentację, identyfikując problemy związane z farmakoterapią oraz ustalając priorytety postępowania. Istotnym elementem pracy były ograniczenia spotykane w codziennej praktyce klinicznej oraz konieczność uwzględnienia perspektywy innych członków zespołu.
Formuła warsztatu opierała się przede wszystkim na dyskusji i wymianie doświadczeń między uczestnikami. Rozmowa pokazała, że wartość pracy farmaceuty klinicznego nie kończy się na identyfikacji problemu lekowego – równie istotne są priorytetyzacja, możliwość praktycznej realizacji rekomendacji oraz jasna komunikacja z zespołem.
Spotkanie stało się również okazją do wymiany doświadczeń farmaceutów pracujących w różnych ośrodkach i pokazania, jak różne rozwiązania organizacyjne mogą prowadzić do wspólnego celu – poprawy jakości i bezpieczeństwa opieki nad pacjentem.

Dr n. farm. Anna Michalewska, dr n. farm. Magdalena Jurczyk oraz mgr farm. Monika Malczewska z Zakładu Farmacji Klinicznej i Szpitalnej wzięły udział w trzydniowym stażu szkoleniowym realizowanym na Oddziale Chirurgii Ogólnej i Małoinwazyjnej Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego we Wrocławiu.

Były to trzy intensywne dni poświęcone przede wszystkim praktycznym aspektom pracy farmaceuty klinicznego z pacjentem hospitalizowanym. W trakcie stażu uczestniczki prowadziły koncyliacje lekowe i przeglądy lekowe, analizowały farmakoterapię pacjentów, identyfikowały problemy lekowe oraz podejmowały interwencje lekowe ukierunkowane na poprawę bezpieczeństwa i skuteczności leczenia. Poznawały także nowe narzędzia wspierające ocenę farmakoterapii i optymalizację leczenia.

Ważnym elementem szkolenia była również codzienna praca w środowisku oddziału szpitalnego oraz doskonalenie komunikacji i współpracy farmaceuty w zespole interdyscyplinarnym. Wspólna analiza przypadków klinicznych, omawianie zidentyfikowanych problemów lekowych oraz formułowanie i przekazywanie rekomendacji terapeutycznych pozwoliły spojrzeć na rolę farmaceuty klinicznego w opiece nad pacjentem z bardzo praktycznej perspektywy.

Możliwość pracy w rzeczywistych warunkach oddziału, bezpośredniego kontaktu z pacjentami oraz uczestniczenia w procesie oceny i optymalizacji farmakoterapii była niezwykle wartościowa także z perspektywy dalszego rozwoju zajęć praktycznych prowadzonych dla studentów farmacji w naszym Zakładzie.

Szczególne podziękowania kierujemy do dr n. farm. Kamili Urbańczyk, specjalistki farmacji klinicznej i Kierownik Zespołu Farmacji Klinicznej Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego we Wrocławiu, która przeprowadziła szkolenie. Dziękujemy za ogrom przekazanej wiedzy, otwartość, możliwość wspólnej pracy przy przypadkach klinicznych, dzielenie się doświadczeniem oraz czas poświęcony na dyskusje i warsztaty. Takie spotkania pokazują, jak wiele można zyskać dzięki wymianie doświadczeń pomiędzy farmaceutami klinicznymi i jak ważne jest dalsze rozwijanie praktycznego wymiaru naszego zawodu.

W październiku 2025 roku rozpoczął działalność Zakład Farmacji Klinicznej i Szpitalnej, którego kierownikiem została dr n. farm. Anna Michalewska. Od początku jednym z najważniejszych założeń jednostki było stworzenie takiego modelu kształcenia, który pozwala studentom nie tylko zdobywać wiedzę, ale przede wszystkim rozwijać umiejętności potrzebne w przyszłej pracy zawodowej.

W pierwszym roku działalności Zakład prowadził trzy przedmioty dla studentów kierunku farmacja: Farmakoekonomikę, Farmację Kliniczną I oraz Farmację Kliniczną II. Zajęcia realizowali farmaceuci-praktycy posiadający czynne prawo wykonywania zawodu i doświadczenie w pracy w obszarze farmacji szpitalnej, klinicznej i aptecznej. Dzięki temu wiele omawianych zagadnień można było od razu odnieść do rzeczywistych sytuacji spotykanych w codziennej pracy farmaceuty.

Farmacja szpitalna w praktyce

W ramach Farmacji Klinicznej I studenci poznawali funkcjonowanie apteki szpitalnej nie tylko od strony organizacyjnej. Duża część zajęć została poświęcona praktycznym zadaniom wykonywanym przez farmaceutę szpitalnego.

Studenci zapoznawali się z organizacją Pracowni Leków Cytostatycznych i Pracowni Żywienia Pozajelitowego, zasadami realizacji programów lekowych, chemioterapii i Ratunkowego Dostępu do Technologii Lekowych, a także z zagadnieniami dotyczącymi badań klinicznych, terapii CAR-T, wyrobów medycznych, gazów medycznych i dializoterapii.

Szczególnie istotna była część praktyczna. Studenci przygotowywali się do pracy w warunkach wymagających zastosowania odpowiednich środków ochrony indywidualnej, poznawali zasady przygotowania stanowiska do sporządzania leków cytostatycznych oraz ćwiczyli pracę z bezigłowymi systemami transferu leków. W ramach zajęć dotyczących żywienia pozajelitowego aktywowali i suplementowali worki żywieniowe oraz analizowali recepty na mieszaniny do żywienia pozajelitowego. Ćwiczenia obejmowały również prowadzenie ewidencji aptecznych, postępowanie z decyzjami o wstrzymaniu i wycofaniu produktów leczniczych oraz komunikatami bezpieczeństwa. Studenci mieli możliwość zapoznania się z różnymi rodzajami wyrobów medycznych, wykonywali symulację dializy otrzewnowej i uzupełniali dokumentację związaną z bilansem płynowym pacjenta. Odwiedzili również magazyn produktów terapii CAR-T, gdzie poznali zasady bezpiecznego przechowywania produktów leczniczych w ciekłym azocie, stosowane środki ochrony indywidualnej oraz zasady monitorowania warunków ich przechowywania i transportu.

Coraz bliżej pacjenta

Na V roku, podczas zajęć z Farmacji Klinicznej II, punkt ciężkości został przeniesiony na farmakoterapię konkretnego pacjenta i rolę farmaceuty jako członka zespołu terapeutycznego.

Studenci uczyli się prowadzenia koncyliacji i przeglądów lekowych, identyfikowania problemów lekowych, interakcji i problemów związanych z polipragmazją. Analizowali również zasady indywidualizacji farmakoterapii u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek i wątroby, a także u pacjentów geriatrycznych i pediatrycznych.

Jednym z ważnych elementów zajęć była terapia monitorowana stężeniem leków – TDM. Studenci pracowali z przypadkami dotyczącymi wankomycyny, amikacyny i gentamycyny, wykonywali obliczenia farmakokinetyczne, interpretowali uzyskane wyniki i przygotowywali propozycje postępowania. Omawiali również zasady indywidualizacji antybiotykoterapii na podstawie parametrów PK/PD. W ramach ćwiczeń prowadzono symulacje koncyliacji lekowej pacjenta hospitalizowanego na oddziale chirurgicznym, analizowano farmakoterapię po wystąpieniu zdarzenia niepożądanego oraz ćwiczono udzielanie konsultacji farmaceutycznych w zespole interdyscyplinarnym. Studenci poznawali również zasady postępowania w przypadku wynaczynienia leku cytostatycznego, skażenia środowiska pracy oraz prawidłowego podawania leków przez zgłębniki enteralne.

Farmakoekonomika – nie tylko koszty

Trzecim obszarem działalności dydaktycznej Zakładu była Farmakoekonomika. Zajęcia miały pokazać studentom, że decyzja dotycząca farmakoterapii powinna uwzględniać nie tylko skuteczność i bezpieczeństwo leczenia, ale również racjonalne wykorzystanie zasobów systemu ochrony zdrowia.

Studenci poznawali zasady Evidence Based Medicine, podstawy HTA oraz różne rodzaje analiz farmakoekonomicznych. Uczyli się szacować koszty i efekty farmakoterapii, interpretować wyniki analiz koszt-efektywność i koszt-użyteczność oraz oceniać wpływ nowych technologii medycznych na budżet systemu ochrony zdrowia.

Dużo miejsca poświęcono także zagadnieniom bezpośrednio związanym z codziennym funkcjonowaniem apteki szpitalnej. Studenci pracowali z Receptariuszem Szpitalnym, analizowali zasady zarządzania zapasami i procesu zakupowego, oceniali strukturę magazynu oraz omawiali możliwości ograniczania nadmiarów produkcyjnych w Pracowni Leków Cytostatycznych. Analizowali również koszty hospitalizacji i leczenia ambulatoryjnego oraz przykłady oceny nowych technologii, w tym terapii CAR-T.
Praktyka, doświadczenie i bardzo dobry odbiór zajęć

Od początku zależało nam, aby zajęcia prowadzone w Zakładzie nie sprowadzały się wyłącznie do przekazywania wiedzy teoretycznej. Dlatego wykorzystujemy analizy przypadków klinicznych, symulacje, obliczenia farmakokinetyczne, pracę z dokumentacją oraz ćwiczenia praktyczne, a część zajęć realizowana jest bezpośrednio w środowisku apteki szpitalnej.

Pierwszy rok działalności przyniósł nam również bardzo pozytywny odzew ze strony studentów uczestniczących w zajęciach. Jest to dla zespołu Zakładu szczególnie ważne i stanowi potwierdzenie, że praktyczny sposób prowadzenia kształcenia odpowiada potrzebom przyszłych farmaceutów. Jednocześnie traktujemy te opinie jako motywację do dalszego rozwijania zajęć i wprowadzania kolejnych form nauczania opartych na praktyce, analizie rzeczywistych problemów i aktywnym udziale studentów.

Naszym celem pozostaje przygotowanie studentów nie tylko do zaliczenia kolejnych przedmiotów, ale przede wszystkim do świadomego, odpowiedzialnego i samodzielnego wykonywania zawodu farmaceuty – zarówno w aptece szpitalnej, jak i w bezpośredniej współpracy z pacjentem oraz zespołem terapeutycznym.